مفرحى كه خفقان سرد را سود دارد : گاو زبان : شش درم / شكر سفيد : ده درم / درونج عقربى : شش درم / زرنباد : سه درم ؛ كوفته و بيخته از شراب بالنگو بسرشند ؛ شربتى يك درم نافع باد . مفرحى كه خفقان گرم را سود دارد : بسد و كهربا و گاو زبان و گل ارمنى : از هريك ده درم / به شك : يك درم / شكر سفيد : ده درم ؛ كوفته و بيخته با گلاب بسرشند ؛ شربتى يك درم . مادة الحيوة : فلفل ، دار فلفل « 1 » ، زنجبيل ، دارچينى ، هليله ، آمله ، شيطرج هندى ، زراوند « 2 » مدحرج ، بيخ بابونه ، مغز جلغوزه ، جوز هندى ، خصية الثعلب « 3 » : از هريكى ده درم / تخم بابونه : پنج درم / مويز طايفى بىدانه : سى درم ؛ كوفته و بيخته به عسل كف گرفته بسرشند و عسل بايد كه سه وزن ادويه باشد . معجون لبوب : مغز بادام ، مغز جلغوزه ، مغز بن ، مغز دانهء صنوبر ، مغز پسته ، مغز فندق ، مغز جوز هندى ، مغز دانهء فلفل ، خشخاش سفيد ، تدرى « 4 » سرخ ، تدرى زرد ، كنجد سفيد پوست‌كنده ، تخم جرجير ، تخم كزر ، تخم شلغم ، تخم پياز ، تخم اسپست « 5 » ، بهمن سرخ ، بهمن سفيد ، زنجبيل ، دار فلفل ، كبابه ، دارچينى ، شقاقل ، خولنجان « 6 » ، تخم هليون : از

--> ( 1 ) . دار فلفل : فلفل دراز ( برهان قاطع ) . ( 2 ) . زراوند : ريشه گياهى است كه ترياق سموم نباتى و حيوانى مىباشد . ( قانونچه ، ص 182 ، توضيحات مترجم ) ؛ زراوند مدحرج : زراوند غده‌اى در مقابل زراوند طويل . ( 3 ) . خصية الثعلب : برگ اين گياه بر زمين گسترده و سبزرنگ و به برگ زيتون كوچك ماند و از برگ زيتون باريكتر و درازتر است . ( قانون ، كتاب دوم ، ص 336 ) . ( 4 ) . تودرى : به فتح دال ، تخم گياهى است كه به عربى آن را قصيصه خوانند و در صفاهان قدامه و در كرمان مادر درخت گويند . معرب آن تودريج است . نبات او را برگ دراز و بىساق و شاخهاى او سرخ و صلب و با اندك خارى ريزه و ثمرش در غلاف باريك و لطيف و تخمش از عدس كوچكتر و اندك پهن و سرخ و زرد و سپيد مىباشد ( لغتنامه ) . نام گياه با ضبط « تدرى » در هيچ قاموسى ديده نشد . ( 5 ) . اسپست : به فتح اول و كسر ثالث ، سپست ، علفى است كه به تركى يونجه و به عربى فصفصه گويند . ( برهان قاطع ) . ( 6 ) . خولنجان : بيخى است دوايى و آن را در آشيان باز يابند . ( برهان قاطع ) .